Odlazak prijatelja, Muzej tuguje

Nedavno, 28. aprila, umro je dr Mirko Caran, cenjeni beogradski hirurg ortoped, popularni filatelista, voljeni član jevrejske zajednice Srbije i odani prijatelj Jevrejskog istorijskog muzeja. Dr Caran je dolazio u Muzej da nas (ovo shvatiti bukvalno) leči i savetuje kada se povredimo, i da sa nama napravi dve fantastične izložbe pod nazivom „Dokumenta filatelističke judaike“. Na Međunarodnoj filatelističkoj smotri u Crnoj Gori 2008, zahvaljujući našem dr Mirku Caranu, Jevrejski istorijski muzej dobio je bronzanu medalju.

O dr Mirku Caranu piše Vojislav Begović:

Dr Mirko Caran

1933 – 2019

Poimanje filatelije kao kulture

Još jedan istaknuti član naše malobrojne filatelističke zajednice više nije sa nama. Dr Mirko Caran, istraživač poštanske istorije i poštanskih celina, atestator za područje poštanskih celina Saveza filatelista Jugoslavije a potom i Srbije, član nacionalnih žirija, izlagač filatelije i autor brojnih studija i članaka, preminuo je 28. aprila.

U svežem sećanju mi je razgovor koji smo vodili u njegovom stanu kada mi je poklonio separat zbornika Matice srpske, u kome je posle punih deset godina čekanja (1991. godine) objavljen njegov rukopis Poštanska služba Ravnogorskog pokreta. Pre toga niko nije hteo ili nije smeo da se odvaži i objavi to dragoceno poštansko-istorijsko štivo. Tada smo se po ko zna koji put dogovarali o novom profilu časopisa Filatelista imajući viziju da ga oslobodimo domaćih stereotipa sličnih publikacija i vinemo u evropske filatelističke visine. I to nam je pošlo za rukom uz pomoć nekolicine istaknutih filatelističkih pisaca i istraživača poštanske istorije.

Na Svetskoj izložbi HAFNIA 01 u Kopenhagenu (2001. godine) časopis Filatelista je  osvojio pozlaćenu medalju za literaturu. Neverovatno visoko priznanje u svetskoj konkurenciji. Otvarali smo nove stranice jugoslovenske i srpske filatelije. Mirkov rukopis je u časopisu Filatelista predstavljen filatelističkoj čitalačkoj publici.

Mirkov rad  je konkretan, istraživački, znalački, a pisanje odgovorno. Imponovao je njegov dokumentaristički i kritički odnos prema građi sa kojom se susretao. U jednoj prilici pitao sam ga zašto kupuje dokument vidno oštećen, sa debelim naslagama vremena. Odgovorio mi je: “ Zadržaću ga dok ne nađem bolji…“  Čitanje, gledanje, pa ponovo čitanje, sve dok se ne sagleda i dokumentuje suština. Nema pisanja bez čitanja bio je naš redakcijski zavet. Predaje mi za objavljivanje kopiju kolekcije pisama koja su razmenili velikani srpske filatelije Evžen Deroko i Đorđe Antić od 1929. do 1939. godine. Dragocena građa za istoriju srpske filatelije. Nikada publikovana.

Svoj sakupljački rad dokumentuje izlošcima poštanskih celina koje sa uspehom izlaže u zemlji i inostranstvu: Poštanske celine Crne Gore 1887 – 1916 (JUFIZ VIII, 1995), Dopisne karte i poštanske celine SHS 1918 – 1921 (JUFIZ IX, 1997), Poštanske celine Kneževine i Kraljevine Srbije (JUFIZ X, 2000).

Sa još desetak entuzijasta pokreće istraživački projekat i dokumentarnu izložbu Dokumenta filatelističke Judaike  I II (2006. i 2008. godine) pod okriljem Jevrejskog istorijskog muzeja u Beogradu.

medalja za JIM resized

Uspeh je bio iznad svih očekivanja, što se videlo po poseti i reagovanjima iz zemlje i inostranstva. Ovim je teorijski i praktično ukazano na značaj istorijskog prožimanja različitih kultura – na značaj čuvanja i prikupljanja filatelističke građe o istoriji Jevreja na tlu Srbije i Jugoslavije.

Još uvek su mi žive slike našeg odlaska na arheološki lokalitet Čelarevo, 2006. godine. Trebalo je videti na licu mesta nekropolu u kojoj su pronađeni fragmenti opeke sa urezanim znakom menore.

MIRKO LOKALITET CELAREVO 4. MAJ 2009MIRKO CELAREVO 4. MAJ 2009

Hteli smo da to prenesemo na personalizovanu poštansku marku i uspeli smo. Krenuli smo tragom briljantne knjige Menore iz Čelareva. Pred sobom smo imali katalošku obradu zbirke pronađenih fragmenata. Dr Caran je fotografisao, pokušavao da razgovara sa ljudima koji su tu na prostoru današnje ciglane nešto radili… Filatelija je najmanje stavljanje maraka u klaser. On je to dobro znao.

Neumorno je radio i na drugim manifestacijama koje filateliju smeštaju u visoko društvo kulture kao što je Noć muzeja 2010. i 2011. godine, ???????????????????????????????

pod svodom Jevrejskog istorijskog muzeja u Beogradu.

Bila je čast poznavati ga i sarađivati sa njim na mnogim filatelističkim projektima.